Filtr: mechanizmy obronne

Co pozwala doświadczać siebie jako osoby obecnej, zdolnej do pragnień, poruszeń i zaangażowania? Czy dajemy sobie na to przyzwolenie, czy staramy się ujarzmić i wyciszyć własne uczucia, czyniąc je mniej kłopotliwymi?

Pragnienie jest jednym z najbardziej niejednoznacznych doświadczeń psychicznych. Pozwala znaleźć motywację do działania, nadaje życiu energię i sens, a jednocześnie budzi lęk, poczucie winy i obawę przed utratą kontroli. Lubimy myśleć o nim jako o świadomym wyborze lub intencjonalnym działaniu, czymś wyraźnym i odpornym na wątpliwości. W rzeczywistości jednak rzadko bywa przeżywane w sposób swobodny i bezkonfliktowy. Często splata się z napięciem pomiędzy tym, co wewnętrzne, a tym, co dozwolone, pomiędzy impulsem a normą, potrzebą a lojalnością wobec innych.

Dylemat wokół pragnień nie dotyczy wyłącznie tego, czego chcemy, lecz także czy i na jakich warunkach pozwalamy sobie tego chcieć. W toku rozwoju uczymy się nie tylko regulować impulsy, lecz również oceniać je, kontrolować, a czasem i odcinać od świadomości. Artykuł podejmuje próbę przyjrzenia się temu, co sprawia, że pragnienie zostaje zagłuszone, zniekształcone lub utracone. Jednocześnie stawia pytania o to, w jaki sposób możliwe jest odzyskiwane dostępu do poczucia własnej żywotności i kontaktu z samym sobą.

Punktem odniesienia dla tych rozważań staje się powieść „Kochanek Lady Chatterley” D. H. Lawrence’a. Pokazuje ona, że konflikt między pragnieniem a normami i lojalnością czy lękiem przed konsekwencjami jest powszechny i głęboko ludzki. Sugeruje jednocześnie, że doświadczenie witalności nie może być zapożyczone od drugiego człowieka. Pojawia się wraz z odkrywaniem siebie, w zgodzie na własne emocje i pragnienia. To odwaga bycia obecnym, uważnym i świadomym, nawet jeśli wiąże się to z ryzykiem czy niepewnością.

Lawerence pozostawia czytelnika z pytaniem, jak traktuje tę część siebie, która niesie impulsy, siłę i pragnienia. I co dzieje się z życiem, gdy zostaje ona zbyt mocno ujarzmiona.

(grafika: René Magritte)